"Áÿöõàí ñóóðèíãóóäûã áè ñàéí îéëãîäîã" / ø¿¿ìæ /
Â.Ã.Áèëèíñêèéí " ýíã¿¿í áàéäàë áîë óðàí çîõèîëûí çàéëøã¿é íýãýí õýñýã ìºí" ãýæ õýëñýí÷ëýí Ã.Àþóðçàíûí ø¿ëýã ýíãèéí àòëàà äàëä , ã¿í ã¿íçãèé óòãà èëýðõèéëýõ þì. Ò¿¿íèé " Áÿöõàí ñóóðèíãóóäûã áè ñàéí îéëãîäîã " ø¿ëýãò ìºí èéíõ¿¿ òóí ýíãèéíýýð óòãà èëýðõèéëñýí áàéñàí íü:
Òýäíèé õ¿¿õä¿¿ä ë ø¿ëýã áîëæ ¿ëääýã
Çóðàãòûí ãàíöõàí ñóâàã ãàðäàã
Áÿöõàí ñóóðèíãóóäûã áè ñàéí îéëãîäîã... ãýñýí ìºð¿¿äýä òîäîîñ òîä õàðàãäàíà.
Çîõèîã÷ äýðãýäýý áàéãàà áÿöõàí óòñûã õºíäºæ ÷àäñàíààð õ¿íèé ñýòãýëä õ¿ðñýí óðàí á¿òýýëèéã òóóðâèæ ÷àäæýý.
Ìîíãîë îðíû äºðâºí óëèðàë, õ¿ì¿¿ñèéí àæ áàéäàë ýíý ø¿ëýãíýýñ óðãàí ãàðñàí áàéíà.
Òóõàéëáàë: Çóí íü èõýä õàëóóí äèâààæèí øèã
ªâºë íü ç¿¿ä øèã, õàâàð íü òàì øèã
Øàðãàë ãàíö íàâ÷ã¿é
Ñàðãàð ìîääûã íü áè ñàéí îéëãîäîã...
Ýíý ø¿ëýãò çîõèîã÷ Ìîíãîë îðíû íýãýí ñóìûí òºâèéí õ¿ì¿¿ñèéí àæ áàéäëûã òóñãàí áè÷ñýí ìýò óíøèã÷ òóíãààã÷äûí áîäîëä ÿã ë ãàë õàëóóíààð ýðãýëäýõýýð áè÷æýý.
¯íýõýýð ÷ ìàíàé îðíû çóí íü äýëãýð ñàéõàí õ¿¿õýä áàãà÷óóäûí äóó öàíãèíààñòàé, ºâºë íü öàâ öàãààí öàñ áóäàðñàí ç¿¿ä øèã ë áàéäàãñàí. Õàðèí õàâàð öàãèéã òàìòàé ç¿éðëýñýí íü ìàë÷èí àðäûí ãàí çóäíààð ÿàæ ç¿äýð÷ çîâäîãèéã ç¿éðëýí áè÷ñýí ìýò ñàíàãäàíà. ¯ðãýëæë¿¿ëýí "Øàðãàë ãàíö íàâ÷ã¿é, Ñàðãàð ìîääûã íü áè ñàéí ìýääýã " ãýñýí ìºðºí人 íàìðûí óéòãàðòàé áàéäàë, ãóíèã ãóòðàëûã èëýðõèéëæ áàéíà.
Õ¿íèé ñýòãýëä õ¿ðñýí ø¿ëýã áè÷èõèéí òóëä çààâàë óðàí ÿðóó, óÿíãûí õàëèëòàé áè÷èõ øààðäëàãàã¿é ãýäýã íü ò¿¿íèé ã¿í óõààíëàã, àìüäðàëûí áîäèò ¿íýíèéã òºñººë뺺𺺠óðãóóëàí áè÷ñýí íü ñýòãýëä îéðõîí òààòàé áàéíà.
Òýð ¿íýõýýð ë áÿöõàí ñóóðèéã ñàéí ìýääýã íü ø¿ëýãíýýñ íü õàíõèéæ áàéõûí ñàöóó òýð áÿöõàí ñóóðèéí íîõäûí çîëáîîëîã äóóã, áÿöõàí ñóóðèéí õ¿ì¿¿ñèéí ãóíèãòàé èíýýâõèéëýëèéã ÷ ìàðòààã¿é íü ñààøààëòàé.
" Ïîçèòèâ áà íåãàòèâ ñýòãýëãýý " / ø¿¿ìæ /
Îäîîãîîñ æèëèéí ºìíº çóóíû øóóäàí ñîíèíä íèéòëýãäñýí " Ïîçèòèâ áà íåãàòèâ ñýòãýëãýý" õýìýýõ íèéòëýëèéã óíøèæ àõóéä ýåðýã ñºðºã õî¸ð ¿çëèéã ýñðýãö¿¿ëýí áè÷ñýí áàéñàí.
Ïîçèòèâ íü ýåðýã, íààøòàé, äýìæèã÷, ãîë÷, òºâ÷ õàðèí íåãàòèâ íü ñºðºã, ýñýðã¿¿öýã÷, ãîë÷ áóñ, òºâ÷ áóñ, áóðóóòãàã÷, ¿ã¿éñãýã÷ ãýñýí óòãàòàé õýìýýí áè÷æýý. Îíîëûí òàëààñàà ïîçèòèâ íü ÿìàãò ñàéí, íåãàòèâ íü ÿìàãò ìóó ãýñýí ¿íäýñëýë áàéõã¿é.
Õàðèí öàã ¿åý îëáîë ïîçèòèâ áà íåãàòèâ ñýòãýëãýýã õîñëóóëàí õýðýãëýõ íü ç¿éòýé ãýñýí ¿çëýýð ýõýëñýí þì.
Çîõèîã÷èéí ãîë ¿çýë íü " ìàíàé áîëîâñðîëûí òîãòîëöîî áóðóó áàéíà, ¿¿íèéã ººð÷ëºõ õýðýãòýé áàéíà ãýýä áîëîâñðîëûí ÿàìíû ñîõîð, ä¿ëèé ìýò áàéãààãààñ ìàíàé óëñ õºãæëèéí øèíý òºâøèíä õ¿ðýõã¿é áàéíà" õýìýýí áè÷æýý. Ïîçèòèâ ñýòãýëãýý íü àçèéíõàíä îéð, íåãàòèâ ñýòãýëãýý íü åâðîï-àìåðèêèéíõàíä îéð ãýíý.
Õàðèí ìàíàé óëñ àçè òèâä áàéðëàäàã èðíýý íåãàòèâ ñýòãýëãýý èë¿¿ äàâàìãàéëñàí áàéãàà íü áèä èðãýíøëýýñ õîë òóë áàðóóíûõíààñ âåðòèêàë ñýòãýõ àðãûã íü àâààä ïîçèòèâ ñýòãýõ ñóóûã íü îðõèæýý. Ýíý íü ñóóðã¿é õýëáýð áîëæýý. Õàìààã¿é çýýëäýõèéí õîð ãýæ ýíý áóþó ãýæ " èðãýíøèë " ãýñýí ¿ãèéã îíîâ÷òîé òîäîðõîéëñîí áàéíà.
Çîõèîã÷ ººðèéí ñàíàë áîäëîî ÷ºëººòýé èëýðõèéëýí áè÷ñýí õýäèé ÷ ¿¿íä áàñ äóòàãäàëòàé òàë àæèãëàãäàæ áàéëàà.
Ñýòã¿¿ë ç¿éí ¿¿äíýýñ àâ÷ ¿çâýë õýò òóóëüøèðñàí, íýã òàëûã áàðèìòàëñàí íèéòëýë áàéñàí. Òóõàéëáàë: " Íåãàòèâ ñýòãýã÷èä àëäààãàà õ¿ëýýí çºâøººðºõ人 òóí äóðã¿é áàéäàã. Òýä õîíçîí ñàíàæ, õîøíîãî óõàõäàà äàäìñàã. Òýä ººðñºäòýé ñàíàë òààðààã¿é á¿ãäèéã äàéñàí ãýíý, äàðíà-ñºíººíº-øàòààíà-ò¿éâýýíý ãýæ äºâ÷èãíºäºã. Òýäíèé òàðõè îþóíä íü á¿òýýõ îé ñàíàìæ áàéõã¿é þì ÷èíü ÿàëòàé áèëýý, òºðºõºä íü çàÿàãààã¿é ÷ áàéæ áîëîõ ø¿¿ äýý.
¯ã íýýãäëýý óóøèã íýýå. Íåãàòèâ ñýòãýëãýýã ººãø¿¿ëáýë òóõàéí îðîíä ÀÐÄ×ÈËÀË õýìýýõ õ¿í òºðºëõòíèé îëñîí ãàéõàëòàé ¿íýò ç¿éë õýëáýðèéí òºäèé õýðýãã¿é ÕÎà áîëæ, õýäýí õ¿íèé äóðààðàà äóðãèõ òîãëîîìûí áàìáàé ìýò õàðàãäàæ, ýöýñòýý àðä ò¿ìýí àðä÷èëàëààñ çóãòàõàä õ¿ðäýã áàéíà. Ìîíãîëä èéì áîëîõ àþóë í¿¿ðëýýä áàéíà.
Áóðóóòàí íü íåãàòèâ ñýòãýëãýýã ººãø¿¿ëäýã íèéãìèéí ñýòãýë ç¿é, ò¿¿í äýýð òîãëîäîã õýñýã á¿ëýã íºõºä. " ãýæ èëò àðä÷èëñàí íàìûã ýñýðã¿¿öýí áè÷èæ, òýäíèé ¿éë àæèëëàãààã áóðóóøààæýý. Á¿ð òîäðóóëáàë " õýðâýý ýõëýýä íåãàòèâ ñýòãýâýë ÿâàõ çàì òîäðîõã¿é, õýðýëäýæ çîäîëäñîîð öàãèéã áàðíà. Öàãèéã ÿàæ àëääàãèéí ñîíãîäîã æèøýýã 2004-2008 îíû ÓÈÕ ¿ç¿¿ëñýí. Õàéðàí äºðâºí æèë. Åð íü áèä ºíãºðñºí 18 æèëä ¿íäñýíäýý èéì àðãà÷ëàëààð çàìíàñàí ø¿¿. Àëäàà ìààíü õîíîã õîíîãîîð èõñýýä áàéíà. ...àðä îëîí ÿäðààä, ÿäóóðààä áàéí, óóðëààä áóõèìäààä áàéíà. Áèä àëäñààí. Àëäàõ àëäàõäàà Àëòàéí äàéòàé àëäñàí. Àëäààãàà õ¿ëýýí çºâøººðíº ãýäýã óã íü óõààíò õ¿íèé îíöãîé øèíæ þì ø¿¿. Öààøèä äàõèí àëäàõã¿é áàéõñàí ãýæ ë èíãýæ õýëýâ. " õýìýýí áè÷æýý.
Ýíý íü õýò èõ ñýòãýëèéí õºäºëãººíººð áè÷ñýí ìýò.
Àðä÷èëàëä áàñ àâàõ ç¿éë, õàÿõ ç¿éë ãýæ áàéäãèéã ìàðòæýý. ¯¿íèéã çîõèîë÷ ººðºº íåãàòèâ ìàÿãààð õàðæ, ñýòãýæ áè÷ñýí íü òóõàéí áè÷âýðòýéãýý ¿ë íèéöýæ áóé.
Íèéòëýëä õýä õýäýí ç¿éðëýë áàéñàí áºãººä òýäãýýðèéã àâ÷ ¿çâýë áàñ íèëýýä çºð÷èëòý ç¿éë àæèãëàãäàæ áàéãàà þì. Æèøýý äóðäâàë" Àëòàéí äàéòàé àëäñàí" ãýñýí ç¿éðëýëä õýòð¿¿ëýë, òóóëüøèðàë àæèãëàãäàæ áàéãàà áèëýý. Àðä÷èëàëûíõàí ë ëàâ ÿàñàí ÷ õ¿ëýýí çºâøººðºõã¿é áèç. Òýä ººðñäèéíõ íü óäèðäàí çàëñàí îí æèë¿¿ä, áîäëîãî áîëîâñðóóëàëòûã íü ìóóëààä áè÷÷èõñýí áîëîõîîð àëäààãàà õ¿ëýýí çºâøººðíº ãýäýã þó ë áîë.
Õàðèí òýäýíä íºõºðñºã çºâºë㺺 ºã÷, íåãàòèâ ñýòãýëãýý ìàíàéä òîõèðîõã¿é. Ýíý õî¸ðûí õîñëîë áàéõ õýðýãòýé ãýñýí ¿¿äíýýñ áè÷ñýí áîë ¿ð ºãººæòýé áàéõ áàéñàí þì.
Þì á¿õýí õî¸ð òàëòàé áàéäàã. Õàð áà öàãààí. Àðä÷èëàëä ñàéõàí ç¿éë ÷ áèé ñààð ç¿éë ÷ áèé. ¯¿íèéã èíãýýä ò¿ð îðõú¸. Ïîçèòèâ ñýòãýëãýý áîë ýåðýã íààøòàé õàíäëàãà ó÷ðààñ àëèâààä ýåðýãýýð õàíäàæ, òºâèéã áàðèìòëàõ íü ãàðöààã¿é çºâ ñàíàà ãýäýã íü äàìæèãã¿é.
Á.Ãàí÷èìýãèéí " Òºãñººã¿é " ÿðèëöëàãàä õèéñýí ø¿¿ìæ
ßðèëöëàãà áîë ñýòã¿¿ë ç¿éí áè÷ëýãèéí òîìîîõîí òºðºë ç¿éë áºãººä ñýòã¿¿ë÷ ýõ ñóðâàëæàà ìàø ñàéí ñóäàëñàíû ¿íäñýí äýýð ÿðèëöëàãà õèéäýã áèëýý.
Ìîíãîëûí ñýòã¿¿ë ç¿éä ººðèéí ÿðèëöëàãûí òºð뺺𺺠òîìîîõîí áàéð ñóóðü ýçëýí, óíøèã÷èä áîëîí ñýòã¿¿ë ç¿éí ñàëáàðò àâúÿàñ ÷àäâàðàà ãàéõóóëæ áàéãàà ñýòã¿¿ë÷ Á.Ãàí÷èìýã áîë ìîíãîëäîî ë ýíý òºð뺺𺺠õààí íü ãýãääýã. Òý𠺺ðèéí ÿðèëöàã÷òàéãàà çîõèöîæ ÿìàð÷ õ¿íýýñ õýðýãòýé ìýäýý ìýäýýëëýý àâ÷ ÷àääàã íü ãàéõàëòàé þì.
Ýíý óäàà ò¿¿íèé " Òºãñººã¿é " ÿðèëöëàãûã óíøëàà. ßðèëöëàãûí çî÷íîîð ̯ÎÍÒ-èéí íàéðóóëàã÷ Ãî Áàäàð÷ ãóàé îðîëöñîí áàéíà. Áàäàð÷ áîë õýð áàðàãûí õ¿í ÿðèëöàõàä õýö¿¿, àäàéð çàíòàé õ¿í ãýëöäýã. Èéì õ¿íòýé ÿðèëöõàä íýëýýä õýìæýýíèé òóðøëàãà øààðäàíà.
Òóðøëàãà, àâÿúàñ ÷àäâàðã¿é áîë ÿðèëöëàãà ¿ð ä¿íã¿éí äýýð " ìàä" òàâèóëñààð áàéãààä ë äóóñíà. ßðèëöëàãûí ãàð÷èã ñîíèðõîëòîé, íóóöëàã óíøèã÷äàä óíøèõ ñýðýë ìýäðýìæ òºð¿¿ëýõ¿éö áàéíà.
̺í ýõëýë íü òóí îíîâ÷òîé òºäèéã¿é õàòóó õàõèð çàíòàé õ¿íä íàéð òàâèí ÿðèëöëàãàä øóóä òàòàí îðîëöóóëæ ÷àäæýý. Òóõàéëáàë" Ìèíèé ÿðèëöëàãûí çî÷íîîð íàéðóóëàã÷èä îðæ áàéñàí.
Ãýõäýý òåëåâèçèéí íàéðóóëàã÷ çî÷èëæ áàéãààã¿é." ãýõýä çî÷èí ºìíººñ íü " òèéì ¿¿ " ãýæ õàðèó àñóóãààä öààø "Òà àíõíûõ íü áîëæ áàéíà. ¿ðãýëæ ¿éë ÿâäëûí àðààñ õººæ, òýð äóíäàõ áààòðóóäòàé ÿðèëöñààð íýã òàëààñ çàëõàæ áàéíà.
Òýãýýä õóòãàëäàæ áàéãàà õ¿ðýýíýýñýý ãàð÷, ººð åðòºíöèéí, ººð õ¿ì¿¿ñòýé óóëçìààð ñàíàãäààä òàíûã ñîíãîñîí þì. " ãýæ ñýòã¿¿ë÷ ÿðèëöëàãàà ýõýëñýí íü òóí îíîâ÷òîé ñàíàãäàæ áàéíà.
ßðèëöëàãà àìæèëòòàé ñàéí áîëîõûí òóëä çºâõºí ñýòã¿¿ë÷èéí îðîëöîî ñàéí áàéõààñ ãàäíà çî÷èí áóþó ýõ ñóðâàëæèéí ÿðèà õàìãààñ ÷óõàë þì. Òèéìýýñ ÿðèëöàã÷àà ºäººí õàòãàñàí, õàëààëòûí àñóóëòóóä ÿðèëöëàãûí ºìíº áàéõ íü ÷óõàë þì.
Ýíý øààðäëàãà " Òºãñººã¿é " ÿðèëöëàãàä á¿ðýí ä¿¿ðýí áàéñàí þì. Ñýòã¿¿ë÷ Á.Ãàí÷èìýã áàñ ñýòã¿¿ë÷äýä áàéõ ¸ñòîé ñýðãýëýí öîâîî çàíã ñàéí ýçýìøñýí áîëîëòîé.
Ò¿¿íèé ÿðèëöëàãàí äóíäààñ äàðààãèéí àæëûíõàà ýõ ñóðâàëæèéã áýëäýæ áàéãàà íýã æèøýý ãàð÷ èðñýí íü" Àìüäðàë ñàíààíä îðîìã¿é ç¿éëñýýð ä¿¿ðýí.
Ãýõäýý áè äàëäûí õ¿÷èíä èòãýë ìóóòàé, äàâèëóóí áîäîëòîé õ¿ì¿¿ñèéí íýã.
Òà þóí áààòàð ãàðãààä èðýâ ýý. Áè óóëçàæ áîëîõ óó?" ãýñýí àñóóëòûí äóíä ÿâæ áàéãàà þì. Ñýòã¿¿ë÷, íàéðóóëàã÷ õî¸ðûí ýíý ÿðèà çàäãàé, öåíçóðã¿é ÿðèà íü ñîíèðõîëòîé ÿìàð íýãýí õýâ çàãâàðò áàðèãäàëã¿é òóí àìæèëòòàé áîëæýý.
Ñýòã¿¿ë÷ Á.Ãàí÷èìýã ÿðèëöàã÷ íàéðóóëàã÷ Áàäàð÷èéí ñýòãýëèéí ã¿í äýõ ãîìäîë, ãóíèã, áàÿð áàõàðõàë çýðãèéã ìàø ñàéí ãàðãàæ ºãñºí áàéíà.
¯¿íèéã ñýòëã¿¿ë÷ ÿðèëöëàãûíõàà òºãñãºë õýñýãò øèãòãýæ ºã÷ýý. Åð íü íýëýýä ýýäðýýòýé, íîöòîé àñóóëòóóäûã ÿðèëöëàãûí òºãñãºëä òàâèõ íü îíîâ÷òîé áàéäàã. ßã èéì õýñýã áîë
- - Àëü ä¿¿ðýãò ºññºí áý?
- - Áè óñíû ãóäàìæèíä òºðººä àðâàí òàâàí íàñòàéãààñàà òºìºð çàìä ºññºí. Òºìºð çàìûíõàí àíäàõã¿é. Õºãæèì á¿æãèéí äóíä ñóðãóóëü òºãññºí. Æàâ ãýäýã ìóíäàã õ¿í íàìàéã ñóðãóóëüä àâ÷ áàéñàí þì. Ìàíàé àíãèéíõíààñ îäîî Ñýâæèäèéí Ñ¿õáààòàð áàéíà, Öýðýííàäìèä áàéíà. Õî¸óëàà ãàâúÿàòóóä. ººð îëîí õ¿í áèé ë äýý. Òåëåâèç ãýäýã àéëûã äàëàé þì ãýæ áîäîõîä áè íýã äàðâóóëò çàâü íü áîëæýý. ßàãààä ãýâýë òºð,ò¿ìýí íü íàìàéã ¿íýëëýý.
Óðìûã íü ºã뺺, õàðèóöëàãûã íü ¿¿ð¿¿ëëýý. Àëèâàà øàãíàë ãýäýã õ¿íä óðàì, õàðèóöëàãà õî¸ðûã çýðýã ºãäºã ãýäãèéã íàäòàé ¿çýýä áàéãàà ýíý äóðà÷êàíóóä îéëãîõã¿é áàéãàà áàéõã¿é þó. Áè ÿàãààä õÿòàäûí ýðëèéç ãýäãýý íóóäàãã¿é þì áý. ßàãààä áè îâîã íýðýý õýíýýñ ÷ àéëã¿é õýëäýã þì áý. Ìîíãîë ¿ã áàéãàà. Ìóó íóóõààð ñàéí èë÷èë.
- - Óëñ òºðººð òèéì íºõä¿¿ä çºí人 ë áàéíà ø¿¿ äýý.
- - Òýãæ ÿàõ þì áý. Òºðñºí ýöãýýñýý óðâàõ áîëæ áàéíà óó?
- - Òà áîääîî. Óðâàã÷ õ¿í ýõíýýñýý àâààä ýöñýý õ¿ðòýë óðâàñààð ë äóóñäàã þì ø¿¿ äýý. Áè óðâàã÷ õ¿íä àÿã¿é äóðã¿é. Õî¸ðò, õ¿íèéã íýã àøèãëààä õàÿäàã õ¿ì¿¿ñò áè ÿñíû äóðã¿é. Õýí íýãýí õýí íýãíèéã àøèãëààä õàÿñàíûã íü ìýäýíã¿¿ò áè õºíäëºí㺺ñ ýõ ýöãýýñ çàÿàñàí òàãíàé, õèéìýë òàãíàé õî¸ðûíõîî äóíä çóóäàã. ºñ ñàíàäàã. Ìèíèé íýã íàéçûã ÷ þì óó, íàìàéã ÷ þìóó àøèãëààä õàÿñàí áàéõ þì áîë áè øàòààä ÿâ÷èõäàã çàíòàé. Ìóóõàé ë çàí áàéõ ë äàà. Ãýõäýý ë áè òèéì.
- - Óëñ òºðººð òèéì íºõä¿¿ä ä¿¿ðýí ë áàéíà ø¿¿ äýý.
- - Ä¿¿ðýí. Îäîî íàìàéã ìàíàé òåëåâèç äîòîð õººå ìóó ëóóõààí ãýýä äóóäàæ ë áàéäàã. Áè åðººñºº ýìçýãëýäýãã¿é. Áè èõ çîâëîí ¿çñýýí. Çîâëîíã ºîë ¿çñýí. Õÿçãààðûí öýðãèéí àíñàìáëä á¿æèã÷íýýð îð÷èõîîä õºäºº áðèãàäààð ÿâæ áàéõäàà çàñòàâ äýýð õî¸ð îôèöåðò çîäóóëæ ë áàéñàí.
- - ßàõ ãýæ çîäîæ áàéãàà þì áý?
- - Õÿòàäûí òàãíóóë ãýýä.ÿìàð äààëãàâàðòàé ÷è íààøàà èðñýí ãýýä. Íàìàéã äýýä ñóðãóóëüä ýëñýëòèéí øàëãàëò ºãºõººð äàíäàà õàñäàã áàéñàí.
- - Òà ÷èíü ìîíãîë ýýæýýñ òºðñºí, ìîíãîë óëñûí èðãýí ø¿¿ äýý
- - Ýíý ¿çýë áîäîë ÷èíü ºíººãèéí àðä÷èëñàí íèéãýìä ë áèé áîëñîí ýä ø¿¿ äýý. Ãýõäýý ìèíèé õàìò îëîí íàìàéã òýãýæ ¿çý&yacu
